CỔ TÍCH

Bọn trẻ con ùa vào mấy thùng sách chúng tôi vừa dỡ xuống khỏi xe, đang để tạm ở một mái hiên nhà chờ chia lại cho 5 tủ sách. Những trang sách nhiều màu sắc, thậm chí chỉ có hình vẽ trắng đen, có những cuốn dày nhiều chữ nhưng có tờ bìa rực rỡ… không hề chi, chỉ có một ít trẻ biết đọc còn lại thì không, cũng không hề chi, những đôi mắt cứ sáng rực lên nhìn từ thùng này sang thùng kia, từ cuốn này sang cuốn khác. 

Rồi chỉ chờ được phép, đám nhóc sà vào như bầy sẻ chăm chỉ nhặt thóc ở sân, không hề ngẩng đầu lên, dán chặt mắt vào những trang hình ảnh sặc sỡ, cũng không có khái niệm sách cũ sách mới, với chúng – đây không chỉ đơn thuần là sách hay truyện tranh mà là một thế giới khác!

 Bọn nhóc hí hửng & sung sướng ra mặt vì được nhờ cậy mang sách từ mái hiên tạm kia sang tủ sách gương kính long lanh trong nhà lớn của buôn làng. Cũng đến lúc được chính thức lấy truyện từ trong tủ ra xem, có đứa ngồi ngay ngắn, có đứa dựa ngay cây cột kế bên tủ sách (chắc để đổi truyện cho nhanh), có đứa bế em & đọc cho em nghe, có đứa chả biết đọc gì chỉ biết xem hình vậy mà cũng ý kiến ý cò rôm rả lắm, có đứa được cha mẹ đọc cho nghe – mà có khi đây cũng là lần đầu ông bố trẻ ấy được thấy nhiều sách đến thế & được đọc hẳn hoi một cuốn đàng hoàng…

Tôi đã chẳng thể cầm nước mắt chứng kiến bọn nhóc ấy & ngay cả lúc này, khi nhớ lại, tôi vẫn thấy nghẹn lòng. Những ánh mắt lấp lánh, những dấu chấm hỏi chấm than trên khuôn mặt lấm lem của các bé, sự im lặng chăm chú lạ lẫm của những đứa nhóc còn được mẹ hay chị bế trên tay…tất cả đã in sâu vào tim tôi!

Nói thật tình là các bạn cảm ơn chúng tôi đến tận nơi để trao sách, nhưng có được chứng kiến điều kỳ diệu mà tấm lòng của các bạn đã mang đến cho bọn trẻ ở Cư Pui nghèo nàn này, tôi mới thấy mình phải cảm ơn các bạn nhiều hơn – vì đã tạo cho tôi cơ hội cảm nhận sự sẻ chia, cảm nhận sự thay đổi, cảm nhận niềm vui & giây phút những điều rất nhỏ có thể làm nên sự kì diệu.

 Có thể nhân rộng mô hình tủ sách này ra thêm không? Các bạn ơi hãy chung tay nhé! Hãy đừng chỉ dừng lại ở chỗ kêu gọi & đóng góp, hãy cùng tham gia những chuyến đi thế này, vì tôi thấy mình thật ích kỉ khi cảm nhận hạnh phúc này dùm các bạn – với khả năng viết lách hạn chế của tôi, không thể mang về đủ cho các bạn niềm vui chia sẻ mà chính các bạn đã mang đến cho bọn trẻ con nơi đây & cho nhóm nhỏ những người thực hiện chúng tôi.

Ngày 23/11/2013 - sinh nhật các nồi cháo & khai trương 5 tủ sách ở Cư Pui - Krongbong - Daklak

SAU BÃO

Em gặp anh
Minh chứng cho lí thuyết về những tình huống khi không-thể gặp có-thể
& em nhận ra EM KHÔNG CÒN YÊU ANH NỮA
& thú vị là em cũng không buồn.

Em từng tưởng tượng giây phút này cả ngàn lần: rằng khi gặp lại em sẽ thế nào? Trái tim có bối rối? Nụ cười có xã giao? Vui hay buồn có cố giấu? Em có vờ được như kiểu ta không biết nhau? Em có vồn vã thái quá như kiểu "CHUYỆN! chả có gì đáng cả!"? Tất cả những tưởng tượng ấy em đã suy nghĩ, đã chuẩn bị... Tất cả đều không cần thiết, anh ạ, vì em không yêu anh nữa nên không cần suy nghĩ nhiều đến thế!

Em không vui đâu khi thấy anh bối rối
Em không buồn đâu khi biết mình đã không còn yêu anh
Giờ em có thể quay lại phía sau để ngắm nhìn mối tình ngày nào của mình mà không lo mình sẽ lạc lối không biết trân trọng hiện tại.

Bạn bè em, những người biết chuyện, sẽ lại thở dài: nếu thật trong lòng không có sóng mà viết dài dòng chi tiết như thế này chỉ vì một gặp mặt tình cờ thôi áh? Không tin được! Em tự biết ta đã yêu nhau thế nào & quên nhau ra sao là được. Em tự nhủ lòng như thế.

Khi em không còn yêu anh nữa, không có khoảng trống nào hay nỗi buồn nào, cũng không có niềm vui tự do, chỉ có em & em - đối diện chính mình - đơn giản trở về, trái tim nguyên vẹn, nói lời dịu dàng: Hà Thanh ơi, mình không còn đau vì anh ấy nữa! Đừng lo nhé! Sau bão, nắng đẹp thế kia mà!

(Ninh Bình, 12/11/2013 - viết cho mình thôi)

QUÀ TẶNG

Chúng tôi – 3 chị em, trở về từ Kalăng sau một chuyến đi bão táp & nhiều trải nghiệm. Nói thật là Chòe cũng hơi phân vân – thẳng thắn mà nói thì chả cần phải kể lể về “hiện trạng” của gần 800km đường để đến được Kalăng, vì với những ai đã từng đến đây – kể hay không kể, các bạn đều có thể hình dung, với những ai chưa từng đến – có dán từng tấm hình chi tiết, các bạn cũng không tài nào hình dung chính xác cảm giác chênh vênh sống chết khi ngồi trên xe qua những cung đường đó như thế nào… Chúng tôi đi với hy vọng lớn lao rằng: trời đừng mưa nhé, đường đừng sạt lở nhé, những tảng đá lớn đừng hí hửng lăn xuống núi nhé… & những đồi cát nứt nẻ cứ chực chờ để sạt xuống lấp mặt đường thực sự là nỗi ám ảnh lớn nhất của tôi – qua một đụn cát là lại thầm cảm ơn trời phật, lại cầu nguyện cho chặng đường trước mắt.

Trước khi khởi hành, sáng thứ 5, Chòe ngồi café tán gẫu với một người bạn nhỏ, Nó lo lắng & cũng thắc mắc sao phải hành xác đến những nơi xa xôi chỉ để tặng chút xíu quà… Tôi cũng thẳng thắn rằng tôi không ủng hộ cái việc từ thiện tặng một túi quà cho người ta rồi không biết bao giờ trở lại, tôi sẵn sàng ủng hộ những chương trình lâu dài, như kiểu các nồi cháo dinh dưỡng mà website từ thiện đang thực hiện. Nhưng với Kalăng thì khác, dù biết chẳng thể làm gì lâu dài cho họ, thứ mà tôi & bạn bè làm được chỉ là trao một món quà tí teo cho các bé trong độ tuổi 3-15 ở ba bản nghèo… Chỉ là chút quà thôi, nhưng với cuộc sống của bọn nhóc nhếch nhác xơ xác đó, thà có chút quà còn hơn chả bao giờ có gì.

Nghèo thì ở đâu cũng nghèo, khó thì nhiều nơi vẫn khó, thậm chí kế bên nhà ở giữa thành phố xa hoa này vẫn có vô số người chỉ cần vài trăm nghìn hay thậm chí 50 nghìn cũng có thể giải quyết vấn đề khá lớn đột xuất khó khăn của họ. Câu hỏi vẫn là: sao chúng tôi phải cược cả tính mạng của chính mình để đến được Ka Lăng: vì 257 trẻ em? hay đơn giản chỉ là để vơi bớt nỗi ám ảnh của chính mình về vùng đất xa xôi cằn cỗi đó sau chuyến đi lần trước? Không có mình đến thăm thì họ vẫn sống bình thường – vẫn ăn ngủ & sinh em bé đều đặn, dù thiếu ăn, dù tuổi thọ của người dân La Hủ chưa bao giờ qua khỏi 50… Cuộc sống khó khăn của họ là do mình so sánh & thấy sự chênh lệch quá lớn với cuộc sống mà mình từng thấy – chứ bản thân họ có thắc mắc gì không với hiện tại – tôi cũng tự hỏi đôi khi…

Trở lại được nơi này sau 3 năm, ừ thì nhiều thay đổi thật đấy, ví như đã có con đường chạy tuốt vào tận bản chứ không phải vất vả leo/ bò vào như lần trước, đã có một dãy nhà gỗ gọi là lớp học tập trung, chỗ ở của bọn nhóc “trung học” đã có giường ngủ hẳn hoi… Thứ duy nhất không thay đổi & thực sự làm tôi choáng đến não lòng – đó là bọn trẻ con chả lớn thêm, bọn đàn ông vẫn nằm chết dí trong nhà vì say rượu hoặc lờ đờ như con nghiện khi ra ngoài nhà uể oải nhìn chúng tôi… 3 năm trở lại, nếu chỉ tính những gì nhìn thấy ở bản thì rõ ràng cảm giác là mình mới ở đấy hôm qua, vẫn đám nhóc trần truồng mũi xanh mũi đỏ, vẫn những chị phụ nữ queo quắt bế những đứa con y như 3 năm trước, vẫn thế!

Hôm nay tôi ngồi với cô bạn thân, cho nó xem hình con đường & những thứ trên cung đường – những suối, thác, núi, mây, những chim muông ong bướm, những vực sâu hun hút bên này của vách núi sắp lở ra bên kia… với cái đầu kinh doanh du lịch, bạn bảo: sao bọn nó không khai thác du dịch cho bọn thích thám hiểm ấy nhỉ? Như kiểu du lịch trecking đang làm ra rất nhiều tiền ở các nước Châu Phi hay sa mạc ấy? Nói chuyện với nhau thế thôi, cũng là một đề tài để nói về vùng đất này, chỉ là không biết bao giờ thì sẽ thực hiện được? Đơn giản nhất là một câu hỏi cho chính tôi: không biết bao giờ lại có thể quay lên Ka Lăng lần nữa? Cái rẻo đất xa xôi nghèo nàn đó, cứ như một nỗi ám ảnh ma mị cho những ai từng đến một lần, sẽ muốn quay lại, để trao cho những con người ở đó một chút quà, chút kẹo ngọt… chút quà thôi, không thay đổi được gì, nhưng, thế đấy, có chút quà còn hơn không, có niềm vui tí teo lúc phải chùi tay vào vạt áo để cầm viên kẹo mút nhiều màu còn hơn chỉ quanh quẩn với đất đen & những thùng rượu khoai mì nồng nặc trong góc nhà...

Viết về một chuyến đi nhiều kỷ niệm – chả lời lẽ nào kể hết, cũng không biết thế nào mới có thể cảm ơn cho đủ được với cậu bé Tâm lái xe đã đi cùng, đã lăn xả bò toài để sửa xe & chạy xuyên đêm tối chưa từng một lời than mệt, những người bạn đã đơn giản tin cậy & gửi gắm tấm lòng của họ nhờ chúng tôi chuyển quà cho các em bé, cảm ơn cô bé Thủy một mình lắt nhắt mua từng món quà khi chuẩn bị & làm cầu nối mượn xe mượn người, cảm ơn cô bé Chi Còi sau một hồi háo hức vận động quyên góp & chuẩn bị, đến lúc cuối lại không thể tham gia, và nhờ thế, chúng tôi mới có đủ chỗ ngồi cho 3 đứa lên tận Ka Lăng… Những người bạn của tôi – họ dõi theo từng ngày hành trình quay lại Ka Lăng của tôi – họ cũng có những ám ảnh như tôi, tôi tin thế.

Ka Lăng – chưa biết bao giờ tôi mới quay lại được, hy vọng đường xá tốt hơn & hy vọng tôi vẫn còn đủ sức khỏe để vượt qua những con đường gian nan mà cửu vạn chút quà chút tấm lòng đến cho bọn nhóc ở đây, hy vọng & hy vọng!

(Saigon, 31/10/2013 - chuyến Kalang thực hiện từ thứ 5 24/10 & về lại đến Hà Nội 11h sáng 28/10)

KÍNH VẠN HOA

1.

Thế là tôi được đến Ba Lan, đất nước chưa bao giờ xuất hiện trong danh sách những điểm đến mà tôi mơ ước hay sẽ lập kế hoạch – dù du lịch Châu Âu luôn là khao khát & mơ mộng của tôi, nhưng tuyệt nhiên chưa từng là Ba Lan! & Tôi cũng không lên kế hoạch gì trong quỹ thời gian hết sức eo hẹp của mình khi lưu trú ở Ba Lan – visa họ cấp sít sao không dư ra nửa ngày đề phòng bất trắc & tôi còn cả núi việc phải làm trước khi đi & ngay khi trở về. Thôi thế là thôi, “được nhiêu hay nhiêu” – tôi mang cái tâm trạng không háo hức đấy mà đi.

Nắng rất đẹp. Trời xanh trong vắt. Đó là giây phút đầu tiên Châu Âu nói chung & Ba Lan nói riêng chào đón tôi. Tôi có cả một buổi chiều & sáng hôm sau để khám phá thủ đô Warszawa (Warsaw).

Tôi tự bắt taxi đi đến bảo tàng Federyk Chopin – cách thành phố 150km (khi đi chỉ có hào hứng, lúc về nhìn bill taxi – ngất luôn, chứ không thèm suýt ngất đâu!!!).  Bỏ qua vụ tiền nong mất hứng kia thì phần còn lại của buổi chiều đầu tiên ở Ba Lan của tôi thực sự là một trải nghiệm tuyệt vời! Bảo tàng cùng với khu nhà nơi Chopin được sinh ra & để lại một phần cuộc đời thiên tài của ông ở đây, tọa lạc ở một khu rừng nhỏ, suối róc rách lượn quanh, hoa hồng & rất nhiều loại hoa tôi không biết tên khoe sắc ven lối đi, hoa xanh & tím, vàng rực hoặc cam… cánh nào cũng đậm đà đầy sức sống. Hiên nhà đẹp như tranh với mảnh mai dây leo quấn quýt một góc tường & các khung cửa sổ lấp lánh những nốt nhạc thiên tài, nhạc piano du dương quyện vào gió vi vút qua rừng thông quyện vào lối đi, những đường mòn rải sỏi hun hút đi vào cánh rừng trước mặt… Tôi không hiểu lắm loại nhạc hàn lâm của Chopin, nhưng tôi có cảm giác thứ âm thanh đó khiến người ta thông minh hơn (?) – chả hiểu sao tôi lại nghĩ thế - hay là do thư thái & bình yên nên suy nghĩ thoáng hơn & cảm nhận cuộc sống thật nhẹ nhàng (?)

Hôm sau tôi mua tour 3.5h, thực sự là chỉ đủ chạy lướt qua vài nơi của thành phố. Cô hướng dẫn viên chăm chỉ nói tóm tắt lịch sử của thủ đô. Có khá nhiều chi tiết trong phần giới thiệu của bạn í làm tôi liên tưởng đến những sự thật bị bóp méo có chủ ý mang hơi hướng chính trị quá nhiều… Chả biết những thứ mình đã được học & đã đọc về Thế Chiến Thứ Nhất & Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai, về quan hệ nước Nga Xô Viết & Đông Âu – cái nào là đúng, cái nào là hư cấu? Dĩ nhiên không thể chỉ vì vài giờ thuyết trình của nàng hướng dẫn du lịch mà hiểu biết của mình về lịch sử vùng đất này bị thay đổi hoàn toàn – nhưng không thể phủ nhận là vài giờ đồng hồ đó cùng những tượng đài thành quách ở đây… khiến mình hoang mang nhiều hơn.

Thành phố nơi tôi đến họp từng là cố đô của Ba Lan rất nhiều thế kỷ trước. Thành phố nhỏ bé, xinh xắn, cổ kính & thơ mộng. Mọi con đường trong phố đều cố ý cong cong khuất tầm nhìn một chút. Đường đi lát đá nhỏ nhỏ gồ ghề, chiều thu xam xám không làm tắt nổi màu gạch đỏ của những bức tường ngôi nhà thờ cổ gần 1000 tuổi. Sáng sớm mù sương mỏng manh, không gian lạnh mà không buốt, chuông nhà thờ chậm rãi âm vang len lỏi vào từng thớ gỗ của rừng thông bao quanh… Tôi thấy mình thực sự fall-in-love với phong cảnh ở nơi này mất rồi.

Phần còn lại của chuyến đi – ngoài chuyện họp (& hành) suốt 5 ngày còn lại của tuần tiếp nối thì Ba Lan còn để lại ấn tượng rất tốt cho tôi về văn hóa ẩm thực của họ, trang trí ấm cúng & những người bạn đồng nghiệp bình dị, trách nhiệm & chu đáo.

Hỏi tôi ấn tượng về Ba Lan nhiều nhất là điều gì? Tôi sẽ không suy nghĩ mà nói ngay: Câu chuyện về nàng tiên cá Syrenka! Không nổi tiếng như cô nàng dịu dàng ngồi chờ hoàng tử ở bến cảng Copenhagen – Đan Mạch, chẳng những thế Syrenka của huyền thoại ở Ba Lan xây dựng nên còn có một giọng hát khiến người ta bực mình đến phát điên (thú vị không?) – nhưng nàng ấy, thay vì chỉ hát du dương chờ đợi, nàng đã thực sự là một chiến binh bảo vệ thủ đô Warszawa.

Một lần không hẹn trước như  thế này– cho tôi đến đất nước mà tôi chưa hề nghĩ đến – giống như xoay kính vạn hoa bất ngờ với mảng màu hết sức lung linh, nhiều cung bậc cảm xúc cùng với khám phá những lạ lẫm về đất nước này – với tôi, đây thực sự là trải nghiệm thú vị nhất trong những hành trình mà mình từng có trong vài năm gần đây.

2.

Tôi đáp xuống sân bay Catpi – Hải Phòng, buổi sáng một ngày tháng 9 hơi hanh hanh khô với chút nắng gió mùa thu nhẹ nhàng. Mất hơn 27 năm để tôi trở lại đây – trong mảng ký ức in đậm trong tim tôi về mùa hè 1986 thì mảnh ghép ở phi trường Catpi là nhạt nhòa nhất – có lẽ vì trong hành trình của ngày hôm ấy, phần háo hức ở tàu càng hải quân HQ503 hết sức ấn tượng nên ngay cả chút háo hức đến thăm Catpi tôi cũng không có…

Tôi chỉ lờ mờ nhớ có 1 chiếc máy bay bé xíu nằm chơ vơ trong một khoảng đất trống đầy cỏ dại… Năm đó, phi trường Catpi vẫn chỉ là một địa danh, là sân bay quân sự dã chiến, chưa được khai thác trở lại như một sân bay quốc nội.

27 năm sau – giờ Catpi đã là cảng hàng không quan trọng của Hải Phòng như nó đã từng (vì nó là duy nhất nên nó quan trọng!). Hơi thất vọng tí (chả nhẽ bảo “hết sức thất vọng”!!!) – vì cơ sở hạ tầng nơi này chỉ nhỉnh hơn cái hồi còn là mảnh đất trống toàn cỏ dại trong ký ức cũ của tôi… Mà thôi, không bàn chuyện thay đổi đổi thay, chỉ vì tôi có chút xao xuyến nhớ những ngày tháng cũ & nhớ nhóm bạn thân của những ngày hè ’86 khi đặt chân trở lại chốn này… Mảnh hồi ức cũ vẫn lung linh trong ống kính vạn hoa.

3.

Đám bạn tôi mới quen – hễ mỗi lần tôi về NB là sẽ hớn hở tụm năm tụm ba ăn tối, uống rượu & râm ran đủ mọi đề tài – tụi nó bấu víu vào sự hiện diện của tôi như một cái cớ để quên hiện tại tụi nó đang ở một nơi gọi là Ninh Bình!

Một đám người nước ngoài làm việc ở đây – nơi mà tụi nó cao giọng “Ninh Bình” với vẻ mặt hết sức là biểu cảm – cũng đúng, một nhóm thanh niên trẻ ngoài 20 từng du học Paris, Tây Ban Nha & Australia… giờ làm việc ở một nơi mà ngay cả muốn ăn cheese hamburger cũng không có chỗ nào bán… tụi nó dài mặt mỗi khi nhắc đến địa danh này thì cũng dễ hiểu thôi.

Làm bạn với đám người trẻ (& trẻ con) này làm tôi thấy mình đôi khi trẻ ra, đôi khi già khụ… Thấy tụi nó đếm ngược từng ngày cho đến hôm sẽ hết hợp đồng mà buồn! Tôi chưa từng phải có hành động đếm ngược vậy, nên tôi thấy mình may mắn… Nhưng ngược lại, có thể cũng nên tìm một thứ gì để đếm ngược – sẽ thấy có hy vọng vào một ngày sẽ tới (?) Tôi bắt đầu thấy mình điên điên với kiểu suy nghĩ như thế… Cuộc sống & những câu chuyện đời chung quanh vẫn như những cánh xoay trong kính vạn hoa – lần này, mảnh màu không lung linh, nhưng vẫn là một mảng đời đáng suy nghĩ.

(Sài Gòn, 20/9/2013)

vài hình ảnh về chuyến đi Ba Lan của tôi

Mới đến & tự chụp :-)

Khung cửa sổ nhảy múa những nốt nhạc thiên tài

Nhà thờ được xây dựng năm 1103